Aan de slag
met financiële
participatie

Scroll

Waarom
financiële
participatie?

De komende jaren wordt meer duurzame energie op land opgewekt. Dit is nodig om ook in de toekomst in onze energiebehoefte te kunnen voorzien. Binnen de Regionale Energiestrategie (RES) zijn zoekgebieden aangewezen die hier mogelijk geschikt voor zijn. Het realiseren van een project voor duurzame energieopwekking kan ook een verandering in de omgeving betekenen. Omwonenden en gebruikers van deze gebieden merken dit. Daarom is het belangrijk dat zij hier ook van kunnen meeprofiteren. Dit heet financiële participatie.

Aan de slag met financiële participatie

Ondersteuning voor
gemeenten en
initiatiefnemers

Vanuit de programmaorganisatie en de provincie Noord-Holland ondersteunen wij gemeenten bij het proces van de RES en faciliteren wij bij communicatie- en participatietrajecten. Dit doen wij onder andere door het leveren kennis en experts, helpen met het opstellen en uitvoeren van een aanpak en het faciliteren en begeleiden van sessies. Kijk hier voor een compleet overzicht.

Waarom financiële participatie?

Bij financiële participatie profiteert de omgeving mee van de opwekking van duurzame energie. Zo kan financiële participatie ook bijdragen aan lastenverlichting voor omwonenden. Bijvoorbeeld door samen te profiteren van een collectief zonnedak, dat gerealiseerd is vanuit een bewonersinitiatief.  Of door gebruik te maken van een omwonendenregeling, waarbij de directe omgeving bijvoorbeeld korting krijgt op de duurzaam opgewekte energie.

In de ‘Leidraad financiële participatie’ staan de verschillende vormen van financiële participatie beschreven en hoe je hier als gemeente op kunt sturen: hoe initiatiefnemer, omgeving en bevoegd gezag per project financiële participatie kunnen realiseren.

Mede-eigenaarschap

Inwoners kunnen mede-eigenaar worden van projecten voor duurzame energieopwekking via bijvoorbeeld een energiecoöperatie. Zo profiteren zij direct mee van de duurzaam opgewekte energie in de omgeving.

Voorbeeld:
Kennemerkracht,
Bergen Energie en
Watt-nu.

Financiële deelname

Inwoners of bedrijven kunnen financieel deelnemen, bijvoorbeeld via aandelen of obligaties in een wind- of zonneproject
Voorbeeld:
Tripkouw

Omgevingsfonds

Een deel van de financiële opbrengsten/winsten uit duurzaam opgewekte energie wordt via een omgevingsfonds ingezet om de leefomgeving te verbeteren.
Voorbeeld:
Zonneparkfonds gemeente Schagen laat buren meeprofiteren
Buiten regio:
Omgevingsfonds

Omwonendenregeling

Met een omwonendenregeling ontvangen omwonenden van een project voor duurzame energieopwekking een direct voordeel. Bijvoorbeeld in de vorm van korting op stroom of investeringen in het verduurzamen van de woning.
Voorbeelden: Omwonendenregeling Windpark Wieringermeer
Buiten regio: Windpark Krammer (Zeeland) en coöperatief windpark Nijmegen – Betuwe.

Een beleidskader voor gelijk speelveld

In een beleidskader wordt de inspanningsverplichting voor de initiatiefnemer vastgelegd. Dit kan gebruikt worden bij de aanvraag van een omgevingsvergunning of (de wijziging van) het omgevingsplan. Het beleidskader zorgt voor een gelijk speelveld voor indieners van een initiatief en het goed doorlopen van het proces door de deelnemer.
Klik hier voor meer informatie en hulp bij het opstellen van een beleidskader.

Een omgevings-
overeenkomst

Hierin worden de afspraken tussen initiatiefnemer en de omgeving vastgelegd.
Klik hier voor een praktijkvoorbeeld waarin gebruik is gemaakt van een overeenkomst tussen leverancier en coöperatie.

Een maatschappelijke tender

Via een maatschappelijke tender (een vorm van uitnodigingsplanologie) sturen op 50% lokaal eigendom. Initiatiefnemers komen met een plan dat wordt beoordeeld aan de hand van duidelijke selectiecriteria. Belangrijk hierin is hoe de initiatiefnemer omgaat met participatie.
Klik hier voor het werkblad maatschappelijke tender dat is opgesteld door NP RES.
Klik hier voor het werkblad maatschappelijke tender dat is opgesteld door NVDE

De beleidsfase:

Vastleggen financiële participatie bij duurzame energieprojecten

Een gemeente kan sturen op financiële participatie. Daarom is het noodzakelijk om één en ander vast te leggen in beleid (in een zogenaamd beleidskader) en daarover te communiceren. Het beleidskader wordt met omwonenden en belanghebbenden besproken om input op te halen. Als het beleidskader is vastgesteld, bindt dit een bestuursorgaan bij het nemen van besluiten. Beleid voor financiële participatie bij duurzame energieprojecten kan op verschillende manieren worden vastgelegd. Enkele mogelijkheden (die elkaar niet uitsluiten) zijn:

  • Omgevingsvisie
  • Participatiebeleid onder de Omgevingswet
  • Programma zoals onder de Omgevingswet, dit kan eventueel ook een regionaal programma zijn
  • Separate beleidsregel
  • Beleidsnota (raadsbesluit)

Tip: neem in gemeentelijk participatiebeleid ook iets op over lokaal eigendom bij energieprojecten.

Klik hier voor het werkblad omgevingsinstrumentarium van NP RES

De ideefase:

Principeverzoek met participatieplan

In de ideefase stelt de initiatiefnemer een principeverzoek op met een participatieplan. Het college van Burgemeester en Wethouders toetst het voornemen van de initiatiefnemer en adviseert de initiatiefnemer over het principeverzoek en het participatieplan. De provincie biedt ondersteuning aan gemeenten en initiatiefnemers. Kijk hier voor meer informatie.

De voorbereidingsfase:

Uitvoeren participatieplan door initiatiefnemer

De initiatiefnemer stelt, samen met de omgevingspartij die mede-eigenaar is, een voorstel voor financiële participatie op. De gemeente bewaakt de kwaliteit van het participatieproces en beoordeelt de concept vergunningaanvraag en het participatieverslag. De omgeving is de gesprekspartner van de initiatiefnemer bij het uitwerken van het voorstel voor financiële participatie. Daarnaast worden omwonenden geïnformeerd over de procedure en kunnen zij input leveren op het ontwerp en landschappelijke inpassing.

De vergunningsfase:

Initiatiefnemer dient aanvraag omgevings- vergunning in

De initiatiefnemer zorgt bij de aanvraag voor een verslag van het participatieproces dat met de omgeving is doorlopen. De gemeente stelt vervolgens een ontwerpbesluit op. Alle betrokken partijen worden uitgenodigd de omgevingsovereenkomst te tekenen. Daarna wordt de ontwerp-omgevingsvergunning ter inzage gelegd. De omgevingsovereenkomst kan aangevuld worden met rechtsgeldige afspraken. Bijvoorbeeld door gezamenlijke oprichting van een project-BV of onderlinge privaatrechtelijke afspraken.

De contract-, bouw- en exploitatiefase:

Aanvraag SDE++ subsidie

De initiatiefnemer bereidt de benodigde vergunningen en documentatie voor om een SDE++ aanvraag in te kunnen dienen. Dan wordt gestart met het realiseren van het energieproject. De gemeente houdt de voortgang van de uitvoering in de gaten. Indien omwonenden mede-initiatiefnemer zijn met een omgevingsfonds, moeten zij nadenken over inzet van de financiële middelen. Bij eventuele (onverwachte) overlast tijdens de bouw en-/of exploitatiefase kan de omgeving dit aankaarten bij zowel de gemeente als initiatiefnemer. Naast de SDE++ voorziening is er voor coöperatieve energieopwekking ook een SCE-subsidie beschikbaar (Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking) en is er een realisatiefonds voor energiecoöperaties.

Ondersteuning voor gemeenten en intiatiefnemers

Ook zijn er regelingen beschikbaar vanuit de provincie, zoals ondersteuning via subsidies. Denk hierbij aan een subsidieregeling voor verenigingen, coöperaties en stichtingen met als doel duurzaamheidsinitiatieven te realiseren. Klik hier voor een overzicht. De subsidie voor duurzaamheidsinitiatieven van burgercollectieven in Noord-Holland stimuleert inwoners via een collectief te investeren in duurzaamheidsmaatregelen. Ook worden landelijke subsidies en regelingen aangeboden, zoals de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE), het hieraan verbonden Realisatiefonds voor energiecoöperaties en het platform van EnergieSamen.

Naar bovenNaar boven