Netcongestie in Noord-Holland vraagt om scherpe keuzes

Netcongestie in Noord-Holland

Het stroomnet in Noord-Holland zit vol en de wachtlijst loopt op. De situatie is inmiddels zo ernstig dat er een risico op overbelasting bestaat. Dit betekent dat het elektriciteitsnet te zwaar belast kan worden, waardoor de netbeheerder genoodzaakt kan zijn om klanten af te schakelen. Netbeheerders zetten alles op alles om dit te voorkomen, maar aanvullende maatregelen zijn noodzakelijk.

Om overbelasting tegen te gaan, werken netbeheerders intensief samen met (lokale) stakeholders, zoals de provincie, gemeenten en het ministerie van Klimaat en Groene Groei (KGG). In deelnet Vijfhuizen heeft TenneT besloten om enkele lopende aansluittrajecten met grootzakelijke klanten tijdelijk te pauzeren. Dit is volgens TenneT de enige manier om tijdig overbelasting van het net te voorkomen. Andere maatregelen die netbeheerders inzetten zijn onder meer verplicht congestiemanagement, flextenders en het tijdelijk zwaarder belasten van het stroomnet.

Congestiemanagementonderzoek

In oktober 2023 heeft TenneT netcongestie afgekondigd voor afname op het Noord-Hollandse stroomnet. In december 2024 is het eerste congestiemanagementonderzoek (CMO) gepubliceerd. Dit onderzoek is uitgevoerd door TenneT in samenwerking met Liander.

In eerste instantie is onderzocht of het met congestiemanagement toch mogelijk was om nieuwe partijen aan te sluiten op het net. De vermogensvraag bleek echter zo groot, dat niet alleen een wachtlijst nodig is, maar ook aanvullende maatregelen om overbelasting te voorkomen. Deze onderzoeken worden regelmatig herijkt vanwege de dynamische maatschappelijke ontwikkelingen. Bij een herijking wordt de situatie opnieuw doorgerekend op basis van de meest actuele klantaanvragen en groeiprognoses.

TenneT deelt Noord-Holland op in zogenoemde deelnetten. Een deelnet bestaat uit een samenhangend deel van het hoogspanningsnet en omvat meerdere gemeenten. Congestie en maatregelen worden per deelnet beoordeeld. Dit betekent dat ontwikkelingen in één gemeente gevolgen kunnen hebben voor andere gemeenten binnen hetzelfde deelnet en dat oplossingen vaak om regionale afstemming vragen.

Herijking congestiemanagementonderzoek

Op 15 januari heeft TenneT een herijking van het CMO gepubliceerd. Nieuwe berekeningen van TenneT en Liander laten zien dat de elektriciteitsvraag iets minder hard groeit dan eerder verwacht. Desondanks blijft de situatie in Noord-Holland urgent.

De structurele oplossing voor netcongestie en het waarborgen van de netveiligheid is de versterking en uitbreiding van het hoog- en middenspanningsnet in Noord-Holland. Hierdoor komt er weer capaciteit beschikbaar om klanten van de wachtlijst aan te sluiten. Bij de publicatie van de investeringsplannen van de netbeheerders is echter de planning van enkele sleutelprojecten gewijzigd.

De hieronder beschreven situatie per deelnet is een momentopname en kan in de toekomst nog wijzigen.

Deelnet Vijfhuizen

Hoewel meerdere maatregelen in deelnet Vijfhuizen kansrijk en impactvol lijken, is het exacte effect hiervan op dit moment moeilijk te voorspellen. Aangezien de huidige overbelasting vanaf 2027 ontstaat en de omvang hiervan onzeker is, ziet TenneT geen andere mogelijkheid dan enkele lopende aansluittrajecten van grootzakelijke klanten tijdelijk te pauzeren. Deze maatregel is niet eerder toegepast en wordt door TenneT gezien als een ultimum remedium. Hiermee wordt overbelasting en daarmee het afschakelen van klanten voorkomen.

De betreffende klanten zijn op 28 januari per brief door TenneT geïnformeerd. Er wordt alles aan gedaan om de pauzeperiode zo kort mogelijk te houden.

·       Eerste verwachte moment overbelasting: geen

·       Nieuwe einddatum congestie: 2033–2036 (was 2031)

Deelnet Noord-Holland-Noord

De eerder geprognotiseerde overbelasting is uitgesteld tot 2030. Belangrijke maatregelen om overbelasting te voorkomen zijn congestiemanagement en het zwaarder benutten van bestaande verbindingen. Daarnaast worden voorbereidingen getroffen voor een flextender, waarvoor TenneT de samenwerking zoekt met de betrokken gemeenten.

·       Eerste verwachte moment overbelasting: uitgesteld tot 2030

·       Nieuwe einddatum congestie: 2035–2038 (was 2036)

Deelnet Diemen

In deelnet Diemen wordt vanaf 2030 overbelasting voorzien, al is deze minder groot dan in deelnet Noord-Holland-Noord. Voor de regio Amstelland geldt dat lichte overbelasting al vanaf 2028 kan optreden. Maatregelen zoals congestiemanagement en het tijdelijk zwaarder belasten van bestaande verbindingen lijken hier een oplossing te bieden.

·       Eerste verwachte moment overbelasting: vanaf 2030
(uitzondering regio Amstelland: vanaf 2028)

·       Nieuwe einddatum congestie: 2034–2037 (was 2036)

Deelnet Oostzaan

In deelnet Oostzaan groeit de stroomvraag minder hard dan eerder verwacht. Hierdoor kan een deel van de klanten alsnog worden geholpen met een stroomaansluiting en op korte termijn van de wachtlijst van TenneT en Liander worden gehaald. Mogelijk blijven er op onderdelen van het Liander-net nog wel knelpunten bestaan.

·       Nieuwe einddatum congestie: 2029–2030 (was 2031)

Wat vraagt dit van gemeenten?

Netcongestie raakt ook uw gemeente en heeft directe gevolgen voor onder meer woningbouwplannen, maatschappelijke voorzieningen, verduurzamingsambities en de uitbreiding van laadinfrastructuur. Veel ontwikkelingen kunnen niet tijdig worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Voor gemeenten vraagt dit om:

·       In beeld brengen welke gemeentelijke projecten afhankelijk zijn van netcapaciteit en mogelijk vertraging oplopen.

·       De beschikbaarheid van energie expliciet mee te wegen bij ruimtelijke en programmatische keuzes, zoals woningbouwlocaties en voorzieningen.

·       Richting te geven aan prioriteiten: welke ontwikkelingen zijn maatschappelijk het meest urgent?

·       Waar mogelijk alternatieve energieoplossingen te stimuleren, zoals slimmer energiegebruik, flexibiliteit, energieopslag of fasering van projecten.

Gemeenten spelen hiermee een belangrijke rol in het maken van realistische keuzes en het sturen op samenhang tussen energie, ruimte en maatschappelijke opgaven. Er is nauwe samenwerking tussen gemeenten, de provincie Noord-Holland en netbeheerders. Energieregio Noord-Holland biedt ondersteuning bij afstemming, kennisdeling en het vinden van oplossingen die regionaal effectief zijn.