Actueel

De kracht van lokaal: hoe Uitgeest samen energie opwekt

In een weiland aan de rand van Uitgeest is een uniek project ontstaan. Zonnepark WinterZon. Een zonnepark dat niet begon met een businessplan, maar met een goed gesprek met en tussen buren. Energiecoöperatie DUEC (Duurzaam Uitgeest Energie Coöperatie) toonde met dit initiatief hoe samenwerking, vertrouwen en doorzettingsvermogen kunnen leiden tot iets groots: samen duurzame energie opwekken voor en door het eigen dorp. WinterZon is meer dan een verzameling zonnepanelen; het is een symbool van wat er mogelijk is als mensen de handen ineenslaan voor een gemeenschappelijk doel.

Van kooridee tot coöperatie
Soms begint verandering op de meest onverwachte plekken. Voor Guus Willemsen, een van de oprichters van DUEC, ontstond het idee tijdens een gesprek bij het koor. Terwijl anderen spraken over muziek, kwam bij hem de vraag op: Wat kunnen wij eigenlijk zelf doen aan verduurzaming? “Ik wilde meer doen dan toekijken,” zegt hij. “Als je iets wilt veranderen, moet je zelf beginnen.”

In 2018 richtte hij samen met twee dorpsgenoten DUEC op. Zonder groot kapitaal of ingewikkeld plan, maar met een flinke dosis enthousiasme. Ze organiseerden bewonersavonden, startten een gezamenlijke zonnepanelenactie en trokken steeds meer vrijwilligers aan. Gaandeweg ontstond een netwerk van mensen die geloofden dat de energietransitie niet van bovenaf moet komen, maar van onderop. De ambitie was helder: niet alleen besparen, maar ook zelf opwekken. Eerst via daken en later, toen dat te complex bleek, via een eigen zonnepark.

Samen de zon in
De weg naar zonnepark WinterZon was allesbehalve eenvoudig. De eerste plannen voor collectieve zonnedaken strandden op hoge kosten en ingewikkelde constructies. Een poging met windmolens werd door de gemeenteraad afgewezen. Toch liet DUEC zich niet ontmoedigen. “Elke tegenslag bracht ons iets bij,” vertelt Guus. “We leerden hoe de regels werken, hoe de politiek denkt en vooral: hoe belangrijk draagvlak is.”

In de zoektocht naar nieuwe mogelijkheden kwam de coöperatie terecht in de Limmerkoog, een open gebied aan de rand van Uitgeest. Daar vond DUEC een grondeigenaar die bereid was mee te denken. De manier waarop het contact tot stand kwam, typeert de coöperatie: niet via brieven of anonieme telefoontjes, maar gewoon op de fiets, met een praatje aan de deur. “We kwamen niet verkopen, we kwamen luisteren,” zegt Guus.

Dat persoonlijke contact bleek goud waard. Grondeigenaren gaven aan liever met DUEC samen te werken dan met grote commerciële ontwikkelaars. Niet omdat ze daar financieel beter van werden, maar omdat ze vertrouwen hadden in hun dorpsgenoten. “Wij wonen hier ook,” legt Guus uit. “We doen dit niet voor winst, maar voor de toekomst van ons dorp.”

Luisteren, afstemmen, bouwen
Toen de plannen concreet werden, begon het echte werk: participatie. DUEC besloot vanaf het eerste moment omwonenden actief te betrekken. Guus bezocht persoonlijk de inwoners rond het toekomstige zonnepark. Hij legde de plannen uit, beantwoordde vragen en luisterde naar zorgen. Die gesprekken leidden tot waardevolle inzichten. “Mensen willen niet verrast worden,” zegt hij. “Ze willen gehoord worden.”

Ook over de landschappelijke inpassing dachten ze zorgvuldig na. Samen met Landschap Noord-Holland zocht DUEC naar een oplossing die zowel ecologisch als visueel aantrekkelijk was. Een rietkraag paste bij het landschap, maar bleek te bewerkelijk. Een dijk was technisch onhaalbaar. Uiteindelijk werd gekozen voor een natuurlijke haag, die het park op een vriendelijke manier omzoomt en ruimte biedt aan vogels en insecten.

Het mooiste bewijs dat deze aanpak werkte, is dat geen enkele directe omwonende bezwaar maakte. Sterker nog: veel bewoners besloten te investeren in het project. Daarmee werd WinterZon niet alleen letterlijk, maar ook figuurlijk van de gemeenschap. De opbrengsten van het park vloeien via lokale participaties en een duurzaamheidsfonds terug naar Uitgeest.

Van samenwerking naar resultaat
Voor de verdere ontwikkeling zocht DUEC samenwerking met coöperatie Kennemerwind, een ervaren partner met kennis en financiële slagkracht. Die samenwerking was cruciaal voor de volgende stappen: vergunningen, aansluiting op het net en financiering. Ook de provincie Noord-Holland leverde een belangrijke bijdrage via subsidies. Met die steun kon DUEC de plannen professionaliseren, zonder haar lokale karakter te verliezen. “Het was soms spannend,” zegt Guus. “Maar we hebben altijd vastgehouden aan onze waarden: lokaal eigendom, open communicatie en samenwerking boven winst.”

Een zonnige toekomst voor Uitgeest
Binnenkort levert zonnepark WinterZon een hoeveelheid stroom die overeenkomt met het gebruik van 6.000 huishoudens. Maar de grootste winst is het vertrouwen en de verbondenheid die het project bracht. Bewoners weten elkaar te vinden, praten over energie, en voelen dat ze samen iets hebben bereikt.

Een deel van de winst van het zonnepark gaat naar een omgevingsfonds. Met dit omgevingsfonds blijft de opbrengst binnen de gemeenschap. DUEC gebruikt het geld dat daarna nog eventueel overblijft voor nieuwe groene initiatieven. “WinterZon laat zien wat er kan als je het samen doet,” zegt Guus. “We hebben bewezen dat de energietransitie niet iets is van Den Haag of Brussel, maar van ons allemaal.”